Mag een school een laptop verplichten? Wat geldt in po en vo
Veel ouders krijgen voor de brugklas een brief over een laptop. Is die aanschaf verplicht? Hier leest u wat de Rijksoverheid zegt, wat dat betekent voor ouders en hoe scholen het zorgvuldig regelen.
In het kort: Nee, een laptop is niet verplicht op de middelbare school. Volgens de Rijksoverheid mogen scholen ouders vragen een laptop aan te schaffen, maar mogen ze dat niet verplichten. Kunnen of willen ouders niet betalen, dan moet de school een volwaardig alternatief bieden, bijvoorbeeld een leenlaptop. Daarvoor mag de school een vrijwillige bijdrage vragen, maar ouders hoeven die niet te betalen. In het basisonderwijs zorgt de school zelf voor devices als digitaal lesmateriaal de boeken vervangt.
Laptop verplicht op de middelbare school? De regel in het kort
De Rijksoverheid is op dit punt duidelijk. Een laptop of tablet is geen gratis lesmateriaal, maar scholen moeten er wel voor zorgen dat alle leerlingen het volledige lesprogramma kunnen volgen, ook als dat deels digitaal is. Daaruit volgen drie regels:
- De school mag ouders vragen een laptop aan te schaffen, maar mag dat niet verplichten.
- Kunnen of willen ouders niet betalen, dan moet de school een volwaardig alternatief bieden, bijvoorbeeld een leenlaptop.
- Voor dat alternatief mag de school een vrijwillige bijdrage vragen. Betalen ouders die niet, dan moet de school alsnog passend lesmateriaal regelen.
De achtergrond: bij de invoering van de Wet gratis schoolboeken is besloten dat devices daar buiten vallen, zo staat in het onderzoek Regelingen devices dat het Kohnstamm Instituut en Oberon in 2024 voor OCW uitvoerden. Middelbare scholen hoeven devices dus niet gratis te verstrekken, maar het alternatief voor wie niet koopt is wel een plicht. De Tweede Kamer vroeg het kabinet in juni 2026 om voor 2027 inzichtelijk te maken of de wet kan worden omgevormd tot een wet gratis leermiddelen waarin devices zijn opgenomen (motie Moorman c.s.). Dat is een verzoek om onderzoek, geen nieuwe regel.
En in het basisonderwijs?
In het primair onderwijs mogen scholen volgens de Rijksoverheid evenmin van ouders eisen dat zij een laptop of tablet kopen. Bovendien moet de basisschool volgens het rapport Regelingen devices voor devices zorgen als zij schoolboeken vervangt door digitaal lesmateriaal. De school mag daarvoor een vrijwillige bijdrage vragen, maar dat gebeurt volgens de onderzoekers in het po bijna nooit. In de praktijk werken leerlingen in het basisonderwijs dan ook meestal met een device van school, vaak kosteloos.
Wat de cijfers laten zien
De regels zijn helder, maar bij ouders niet altijd bekend. Volgens Ouders & Onderwijs ervaart ruim de helft van de ouders met een kind op de middelbare school druk van school om een laptop of tablet te kopen (peiling uit 2024). De Schoolkostenmonitor 2024/2025 (KBA Nijmegen, in opdracht van OCW) laat zien dat een groot deel van de vo-ouders kosten maakt voor ICT, zoals laptops en tablets. Een kosteloos alternatief moet er zijn, maar volgens dezelfde monitor weet 82 procent van de ondervraagde vo-ouders niet dat betalen voor laptops, tablets en andere ICT-middelen vrijwillig is.
Waarom scholen toch om een laptop vragen
Dat scholen ouders om een laptop vragen, heeft een reden. Veel lesmethodes in het voortgezet onderwijs zijn deels digitaal, en huiswerk wordt vaak online gemaakt en ingeleverd. Uit de evaluatie van de Wet gratis schoolboeken (2021), aangehaald in het Kohnstamm-rapport, blijkt dat leerlingen in het eerste leerjaar op ongeveer een derde van de scholen bij (nagenoeg) elk vak een device gebruiken. Een eigen laptop die thuis en op school hetzelfde werkt, is dan praktisch.
Daar staat tegenover dat de kosten voor een deel van de ouders zwaar wegen. Een school die om een laptop vraagt, kiest daarom het best voor een aanpak waarin kopen, een regeling en het kosteloze alternatief gelijkwaardig naast elkaar staan.
Wat een school wel en niet mag
| Situatie | Mag dat? | Toelichting |
|---|---|---|
| Ouders vragen een laptop te kopen | Ja | Als vraag, niet als voorwaarde |
| Aanschaf verplicht stellen | Nee | Volgens de Rijksoverheid mag de school dit niet verplichten |
| Een koopregeling of huurregeling aanbieden | Ja | Mits het kosteloze alternatief er ook is |
| Minimale specificaties adviseren | Ja | Helpt ouders die zelf kopen |
| Een vrijwillige bijdrage voor de leenlaptop vragen | Ja | Ouders zijn niet verplicht die te betalen |
| Het alternatief afhankelijk maken van betaling | Nee | Betalen ouders niet, dan regelt de school alsnog passend lesmateriaal |
Over een verplicht merk of type zegt de informatie van de Rijksoverheid niets specifieks. Wel volgt uit de regels dat ouders nooit verplicht zijn te kopen: wie het geadviseerde model niet wil of kan aanschaffen, heeft recht op het alternatief van de school.
De rol van de medezeggenschapsraad
Volgens de Rijksoverheid moeten de ouders in de medezeggenschapsraad (MR) instemmen met de hoogte van de vrijwillige ouderbijdrage, en het eens zijn met de doelen waaraan de school het geld besteedt. De schoolgids moet vermelden waarvoor de ouderbijdrage bestemd is. Vraagt de school een vrijwillige bijdrage voor laptops of een leenpool, dan hoort dat dus in die afspraken thuis.
Of de MR ook over andere onderdelen van het devicebeleid meebeslist, hangt af van de wet en het medezeggenschapsreglement van de school. Vraag dat na bij de MR of het schoolbestuur.
Voor ouders: zo pakt u het aan
- Lees de schoolgids en de brief over devices. Staat er dat aanschaf vrijwillig is en welk alternatief er is?
- Vraag naar het alternatief. Neem contact op met de mentor of de leerlingadministratie en vraag hoe de leenlaptop of een andere oplossing werkt.
- Kijk naar regelingen als u wel wilt kopen maar het niet kunt betalen. Denk aan de gemeente en Stichting Leergeld; zie Laptop niet te betalen? Deze regelingen zijn er voor ouders.
- Komt u er niet uit? Volgens de Inspectie van het Onderwijs gaat een klacht eerst naar de school zelf, via de klachtenregeling die meestal in de schoolgids staat. De inspectie behandelt geen individuele klachten, maar u kunt een signaal melden. Voor advies kunnen ouders terecht bij Ouders & Onderwijs.
Voor scholen: zo communiceert u het zorgvuldig
- ☐ Gebruik in brieven en op de website het woord “vragen”, niet “verplicht”.
- ☐ Noem het kosteloze alternatief in dezelfde brief als de koopregeling, niet alleen op aanvraag.
- ☐ Leg uit wat het alternatief inhoudt: welk device, thuisgebruik ja of nee, hoe aan te vragen.
- ☐ Adviseer specificaties in plaats van één merk, zodat ouders ook zelf kunnen vergelijken.
- ☐ Laat de ouders in de MR instemmen met een eventuele vrijwillige bijdrage en vermeld de bestemming in de schoolgids.
- ☐ Zorg dat de leenpool groot genoeg is vóór de eerste lesdag; zie Leenlaptops op school: zo richt u een leenpool in.
- ☐ Houd de aanvraag discreet en zonder bewijslast voor de basisvoorziening.
Dit is algemene informatie, geen juridisch of financieel advies. Voor een oordeel over uw eigen regeling raadpleegt u uw jurist of het schoolbestuur.
Zo pakken wij dit aan
EduStockr werkt voor scholen en besturen, niet rechtstreeks voor ouders, en verkoopt zelf geen laptops. Wil een school een leenpool of een eigen vloot aanschaffen, dan halen we voorstellen op bij meerdere gescreende leveranciers en leggen we die naast elkaar, met onze vooraf vastgelegde vergoeding erbij. De school beslist en koopt rechtstreeks bij de leverancier. Hoe dat werkt, staat op onze werkwijze. Welke budgetbronnen een school daarvoor heeft, leest u in Waar betaalt een school devices van?
Veelgestelde vragen
Mag de school mijn kind weigeren als we geen laptop kopen?
Volgens de Rijksoverheid moet de school ervoor zorgen dat alle leerlingen het volledige lesprogramma kunnen volgen. Kopen ouders geen laptop, dan moet de school een volwaardig alternatief bieden.
Moet ik de vrijwillige bijdrage voor een leenlaptop betalen?
Nee. De school mag erom vragen, maar ouders zijn niet verplicht te betalen. De school regelt dan alsnog passend lesmateriaal.
Mag de school een bepaald merk voorschrijven?
De Rijksoverheid zegt daar niets specifieks over. Omdat aanschaf altijd vrijwillig is, kunnen ouders die het geadviseerde model niet willen of kunnen kopen, gebruikmaken van het alternatief van de school.
Geldt dit ook voor de basisschool?
Ja. Ook een basisschool mag volgens de Rijksoverheid niet eisen dat ouders een laptop of tablet kopen. Vervangt digitaal lesmateriaal de schoolboeken, dan zorgt de school zelf voor devices. Een vrijwillige bijdrage mag, maar komt volgens onderzoek voor OCW in het po bijna niet voor.
Bronnen
- Rijksoverheid, Wat zijn de kosten voor mijn kind in het voortgezet onderwijs? (geraadpleegd oktober 2026)
- Rijksoverheid, Wat zijn de kosten voor de basisschool van mijn kind? (geraadpleegd oktober 2026)
- Kohnstamm Instituut en Oberon in opdracht van OCW, Regelingen devices (2024) (geraadpleegd oktober 2026)
- KBA Nijmegen in opdracht van OCW, Schoolkostenmonitor primair, voortgezet en gespecialiseerd onderwijs 2024/2025 (november 2025) (geraadpleegd oktober 2026)
- Ouders & Onderwijs, Helft ouders ervaart druk van school om laptop of tablet te kopen (geraadpleegd oktober 2026)
- Inspectie van het Onderwijs, Klachten over scholen en onderwijsinstellingen (geraadpleegd oktober 2026)
- Stichting Leergeld (geraadpleegd oktober 2026)
- Tweede Kamer, Gewijzigde motie van het lid Moorman c.s., Kamerstuk 32034, nr. 80 (16 juni 2026) (geraadpleegd oktober 2026)
Over dit artikel: geschreven door de redactie van EduStockr, een handelsnaam van J-Mobile B.V., met een eigen vestiging aan Ambachtsweg 8, 5492 NJ Nijnsel. EduStockr bemiddelt bij de inkoop van devices en verkoopt zelf geen hardware. Dit artikel is opgesteld met hulp van AI-hulpmiddelen; de feiten zijn gecontroleerd aan de hand van de genoemde bronnen op 27 oktober 2026. Ziet u een fout of is iets verouderd? Mail info@edustockr.nl.